Orientalizm

5 luty 2008 

Orientalizm (łac. wschodni) - fascynacja kulturą Wschodu, zwłaszcza indyjską, japońską, arabską, perską, chińską.

Orientalizm występował już w kulturze starożytnej. W średniowieczu, gdy Daleki Wschód był słabo znany uznawano go za bajeczną krainę szczęśliwości i dostatku. Wschód występuje bardzo często w romansie średniowiecznym, a także w barokowej epice.

W literaturze oświecenia zainteresowanie Wschodem zyskało nową postać. Wschód służył w niej jako zwierciadło cywilizacji, widać to szczególnie np. w Listach perskich Monteskiusza, powiastkach Woltera oraz twórczości Potockiego. Liczne motywy orientalne w sztuce, literaturze i zdobnictwie stanowiły w kulturze oświecenia element preromantyczny.

Druga połowa XVIII w. przyniosła szczególnie w Niemczech szybki rozwój orientalistyki i zainteresowania Wschodem. Powstały liczne przekłady z literatur orientalnych. Rozwój wiedzy o cywilizacjach Wschodu przyczynił się do upowszechnienia orientalizmu w literaturze romantycznej. Orientalność umożliwiała kreację pożądanych przez romantyków walorów literackich, lokalnego kolorytu, niepospolitego bohatera, odmiennego, tajemniczego i nieznanego świata. Obok ludowości, orientalizm stał się jednym z głównych atrybutów literatury romantycznej, znajdując wyraz w krytyce literackiej F.Schlegla i w twórczości wybitnych pisarzy epoki: Goethego (Dywan Wschodu i Zachodu), Byrona (Giaur), W.Hugo, w literaturze polskiej Adama Mickiewicza (Sonety krymskie), Juliusza Słowackiego (Ojciec zadżumionych).

W epoce wiktoriańskiej wybitnie silne w kulturze europejskiej były motywy indyjskie. Indiamii interesowali się: Nietzsche, Schopenhauer i Deussen. Wzmogły się one znacznie w okresie modernizmu i symbolizmu, łącząc się z ezoteryzmem i spirytualizmem. W polskiej literaturze przełomu XIX i XX wieku, orientalizm widoczny jest szczególnie w twórczości Antoniego Langego, Leśmiana, Wincentego Koraba-Brzozowskiego, Wacława Rolicz-Liedera.